Vlaams-Brabant heeft een economisch profiel dat je zelden in één provincie samen ziet: een onderzoeks- en biotechcluster rond Leuven, een logistieke knoop rond de luchthaven in Zaventem, en daarrond een kmo-weefsel van maakbedrijven, voedingsverwerkers en groothandels in Halle, Vilvoorde, Tienen, Diest en Aarschot. Elk van die drie zones trekt een ander type aanvaller aan.
Dat is geen theoretische vaststelling. In de eerste helft van september 2026 lagen de loketten van een Vlaams-Brabantse gemeente plat en kampte een producent van auto-onderdelen in Tienen dagenlang met verstoorde systemen. Hieronder staat wat er in deze provincie gedocumenteerd misging, wat de politiecijfers tonen en welke maatregelen in de praktijk het verschil maken.
In het kort
- Politiezone Leuven registreerde over 2025 1.177 feiten van cybercriminaliteit, bijna 15 procent meer dan het jaar ervoor, met een gerapporteerd financieel nadeel van meer dan 3,3 miljoen euro.
- Rond Leuven draait het risico om diefstal van onderzoeksdata en intellectuele eigendom; rond Zaventem om stilstand in just-in-time-ketens; in het Hageland en het Pajottenland om opportunistische ransomware en factuurfraude.
- De recentste Vlaams-Brabantse dossiers zijn gemeente Machelen (11 september 2026, via phishing) en Van Wezel Autoparts in Tienen (vastgesteld op 27 augustus 2026).
- Uit de Voka Cyber Readiness Barometer blijkt dat 13,5 procent van de Vlaamse bedrijven het afgelopen jaar met een concrete cyberaanval te maken kreeg.
- Vlaamse kmo’s kunnen via de VLAIO-cybersecurityverbetertrajecten 50 procent steun krijgen, en via de kmo-portefeuille 45 procent voor kleine en 35 procent voor middelgrote ondernemingen.
Waarom cybersecurity in Vlaams-Brabant er anders uitziet dan in de buurprovincies
Het dreigingsbeeld in Vlaams-Brabant volgt de economische geografie van de provincie. Rond Leuven zitten kennisintensieve bedrijven met waardevolle onderzoeksdata, rond Zaventem logistieke dienstverleners die per uur stilstand verliezen, en in het Hageland en het Pajottenland productie- en handelsbedrijven die geraakt worden door geautomatiseerde aanvallen. Die drie profielen vragen een ander vertrekpunt.
De kennisas Leuven: uw data is het doelwit, niet uw omzet
De as van Leuven-Noord over Arenberg tot het researchpark in Haasrode telt een dichte concentratie spin-offs en toeleveranciers rond de KU Leuven en imec, actief in halfgeleiders, fotonica, medische technologie en artificiële intelligentie. Het risico verschilt fundamenteel van dat in een productiebedrijf: hier gaat het om broncode, testresultaten en pre-commerciële onderzoeksdata.
De Veiligheid van de Staat rapporteert al jaren over economische spionage en buitenlandse inmenging. In 2018 werd een onderzoeker bij imec het land uitgezet op verdenking van het doorspelen van strategische chipkennis, een dossier dat mee aan de basis lag van een federaal platform tegen economische spionage. In oktober 2025 publiceerde de Vlaamse Interuniversitaire Raad richtlijnen kennisveiligheid, die screening opleggen voor internationale partnerschappen, buitenlandse doctoraatsbeurzen en technologie met een mogelijke militaire toepassing.
Voor een spin-off met twintig medewerkers zit de kwetsbaarheid zelden binnen de beveiligde campus. Ze zit bij het ingenieursbureau dat de prototypes bouwt, bij het testlabo of bij de softwarepartner. Gestolen onderzoeksdata maakt octrooiaanvragen kwetsbaar, drukt de waardering bij een kapitaalronde en kan een consortiumovereenkomst breken. Het verlies is dus zelden een losgeldeis; het is een voorsprong die verdwijnt voordat iemand het merkt.
De corridor Zaventem en Vilvoorde: elk uur stilstand telt
Rond de luchthaven en langs de ring zitten expediteurs, afhandelaars op Brucargo, IT-outsourcers en hoofdkantoren van dienstverlenende bedrijven. Hun processen lopen op strakke schema’s, waardoor aanvallers met gijzelsoftware een maximale hefboom hebben: elk uur zonder systemen kost geld en verstoort de keten stroomafwaarts.
Wat er gebeurt wanneer één schakel uitvalt, is in september 2025 zichtbaar geworden toen de check-in- en boardingsystemen van de luchthaven uitvielen door een aanval op de Amerikaanse leverancier van die software. Dat dossier is uitgewerkt in ons artikel over het ketenrisico rond Brussels Airport. Bedrijven in deze corridor merken de gevolgen daarvan ook in hun eigen dossiers: multinationale klanten sturen security-vragenlijsten en verwachten geteste herstelprocedures. Wie die niet kan voorleggen, verliest het contract nog voor de prijs ter sprake komt.
Die afhankelijkheid is niet nieuw in deze regio. Bij de NotPetya-uitbraak van 2017 kampten zowel TNT in Machelen als Barry Callebaut in Halle dagenlang met administratieve en logistieke storingen.
Hageland en Pajottenland: geraakt omdat u vindbaar bent
Buiten de kennisparken en de ring bestaat de provincie uit maakbedrijven, voedingsverwerkers, groothandels en toeleveranciers van mechanische onderdelen. Hun IT is doorgaans uitbesteed aan een partner die het beheer doet, maar zelden audits of penetratietesten uitvoert. Het gevolg is een combinatie die pentesters overal terugvinden: verouderde systemen die niemand opvolgt, back-ups die met hetzelfde netwerk verbonden blijven, en betalingsprocedures zonder telefonische controle.
Het incident bij Van Wezel Autoparts in Tienen, vastgesteld op 27 augustus 2026, past in dat beeld: de systemen en de website van de onderdelendistributeur waren dagenlang verstoord, met logistieke hinder tot gevolg. Politiezone Vilvoorde-Machelen zette in 2025 en 2026 een jaarcampagne op rond cybercriminaliteit, na een scherpe toename van helpdeskfraude en beleggingsfraude in de regio.
Wat er in Vlaams-Brabant gedocumenteerd misging
| Organisatie | Datum | Type | Impact |
|---|---|---|---|
| Stad Diest | December 2022 | Ransomware | Centrale servers en administratieve systemen versleuteld, publieksloketten onbereikbaar, noodloketten in een buurgemeente; het herstel duurde maanden |
| Gemeente Hoeilaart | December 2022 | Ransomware | Lokale servers gegijzeld en dienstverlening verstoord, gevolgd door een versnelde migratie naar een extern beveiligd datacenter |
| Recyclagepark Diest, via Limburg.net | December 2023 | Gevolg van een aanval op de intercommunale | Elektronische toegangscontrole en weegbrug buiten dienst |
| Brussels Airport, via leverancier Collins Aerospace | September 2025 | Ransomware bij een leverancier | Check-in en boarding met de hand, dagenlange hinder en geschrapte vluchten |
| Van Wezel Autoparts (Tienen) | Vastgesteld 27 augustus 2026 | Cyberaanval | Computersystemen ernstig verstoord en website onbereikbaar; het onderzoek door politie en overheidsdiensten liep nog |
| Gemeente Machelen | 11 september 2026 | Aanval via phishing | Loketten gesloten en e-mailverkeer onmogelijk; volgens het bestuur wijst niets op gestolen persoonsgegevens |
Twee zaken vallen op. De lokale besturen in deze lijst zijn geen uitzondering: dat patroon is uitgewerkt in ons artikel over scholen en leerlingdata, waar dezelfde combinatie van beperkte budgetten en veel persoonsgegevens speelt. En bij Machelen was phishing de ingang, precies de vector waar training en een meldcultuur het verschil maken.
Wat de politiecijfers over de provincie zeggen
Politiezone Leuven maakte in januari 2026 bekend dat zij over 2025 1.177 feiten van cybercriminaliteit registreerde, bijna 15 procent meer dan een jaar eerder. Het totale gerapporteerde financiële nadeel overschreed 3,3 miljoen euro, en in vijf dossiers ging het om meer dan 100.000 euro per feit. Politiezone Lubbeek telde in 2025 ongeveer driehonderd aangiftes van digitale fraude en computermisdrijven, en wees daarbij zelf op het aanzienlijke aantal slachtoffers dat geen aangifte doet uit schaamte of uit vrees voor imagoschade.
Op Vlaams niveau geeft de Voka Cyber Readiness Barometer aan dat 13,5 procent van de bedrijven het afgelopen jaar met een concrete cyberaanval geconfronteerd werd, en dat minstens 40 procent van de Belgische kmo’s ooit materiële schade opliep door een digitaal incident. Uit de federale Veiligheidsmonitor 2024 blijkt dat pogingen tot phishing met 48,6 procent het meest gerapporteerde delict vormen, en dat 8,2 procent van de respondenten slachtoffer werd van een effectieve hacking of accountovername.
Welke bedrijven hier onder NIS2 vallen
De provincie telt veel organisaties in sectoren die onder de Belgische NIS2-wet vallen: universitaire en regionale ziekenhuizen, luchtvaart en vrachtafhandeling rond Zaventem, afvalbeheer en waterbeheer, en grotere IT-dienstverleners en datacenters in de rand. Daarnaast worden kmo’s die aan die organisaties leveren contractueel meegetrokken, ook als ze zelf onder de omvangdrempels blijven.
Welke sectoren precies onder de wet vallen en vanaf welke drempels, staat in onze sector-per-sectoranalyse van NIS2 in België. Voor toeleveranciers in deze provincie is vooral de vraag relevant wat een gereguleerde klant contractueel mag eisen.
Wat werkt in de praktijk
- Bepaal wat uw kroonjuwelen zijn. Voor een spin-off in Haasrode zijn dat onderzoeksdata en broncode, voor een expediteur in Vilvoorde de dossieropvolging, voor een producent in Tienen het ERP-systeem. Beperk de toegang tot wie ze echt nodig heeft.
- Laat jaarlijks een onafhankelijke audit uitvoeren. Een security audit legt configuratiefouten, vergeten systemen en te ruime rechten bloot; een penetratietest toont welke daarvan in de praktijk bruikbaar zijn.
- Train op scenario’s uit uw eigen regio. Phishingsimulaties in het Nederlands met herkenbare situaties, zoals een gewijzigd rekeningnummer van een leverancier, werken beter dan een algemene module. Voer daarnaast een vaste terugbelprocedure in bij elke wijziging van bankgegevens.
- Leg beveiligingseisen vast bij uw partners. Wie toegang heeft tot uw systemen, hoort dezelfde eisen te volgen als uzelf, met afspraken over patchtermijnen en incidentmelding.
- Test uw herstel, niet alleen uw back-up. Een back-up die permanent met het netwerk verbonden is, gaat bij een aanval mee. Bewaar kopieën losgekoppeld of onveranderlijk, en doe minstens één keer per jaar een echte hersteltest.
Voor die stappen bestaat financiële steun. Via de VLAIO-cybersecurityverbetertrajecten krijgen Vlaamse kmo’s 50 procent steun op advies- en auditpakketten, en via de kmo-portefeuille 45 procent voor kleine en 35 procent voor middelgrote ondernemingen op extern advies en opleiding, met een jaarplafond van 7.500 euro. Vraag de steun aan vóór u de opdracht start; achteraf indienen kan niet.
Weten waar uw bedrijf staat
De meeste incidenten in deze provincie begonnen bij iets dat vooraf zichtbaar was: een systeem zonder updates, een account zonder tweede factor, een medewerker die een overtuigend bericht kreeg. Cyberplan brengt met een gratis scan in kaart welke systemen van uw organisatie vanaf het internet zichtbaar zijn en waar de grootste hiaten zitten, zonder verplichting achteraf. Bent u actief in een andere provincie, dan vindt u dezelfde analyse voor West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en de provincie Antwerpen.
Veelgestelde vragen
Welke politiezone in Vlaams-Brabant registreert de meeste cybercriminaliteit?
Politiezone Leuven registreerde over 2025 1.177 feiten van cybercriminaliteit, bijna 15 procent meer dan in 2024, met een gerapporteerd financieel nadeel van meer dan 3,3 miljoen euro. In vijf dossiers ging het om meer dan 100.000 euro per feit.
Waarom lopen onderzoeksbedrijven rond Leuven een verhoogd risico?
De concentratie van onderzoek rond de KU Leuven en imec trekt actoren aan die technologische kennis willen verwerven zonder de bijbehorende investering. Spin-offs en toeleveranciers beschikken over waardevolle data, maar hebben doorgaans minder beveiligingsmaatregelen dan de onderzoeksinstellingen zelf.
Welke steun bestaat er voor cybersecurity bij Vlaamse kmo’s?
Via de VLAIO-cybersecurityverbetertrajecten krijgen Vlaamse kmo’s 50 procent steun op advies- en auditpakketten. De kmo-portefeuille dekt daarnaast 45 procent voor kleine en 35 procent voor middelgrote ondernemingen voor extern advies en opleiding, met een plafond van 7.500 euro per jaar.
Wat is het verschil tussen een kwetsbaarhedenscan en een penetratietest?
Een kwetsbaarhedenscan is een geautomatiseerde inventaris van bekende fouten in software en systemen. Een penetratietest is een gecontroleerde aanvalssimulatie door ethische hackers, die aanvalspaden combineren en zo tonen hoe diep iemand werkelijk in uw bedrijfskritieke processen kan doordringen.
Waarom worden bedrijven in kleinere gemeenten zoals Tienen of Halle gehackt?
Aanvallers scannen automatisch internetadressen op zoek naar open poorten en systemen zonder updates. De bedrijfsnaam of de ligging speelt daarbij geen rol. Een onderneming in een regionaal industriegebied loopt dus dezelfde kans om gevonden te worden als een bedrijf in een grootstad.
Waar meldt een Vlaams-Brabants bedrijf een cyberincident?
Een ernstig incident meldt u bij het Centrum voor Cybersecurity België via het meldportaal van Safeonweb. Doe daarnaast aangifte bij de lokale politiezone van uw maatschappelijke zetel, wat doorgaans nodig is voor uw cyberverzekering. Lokale besturen schakelen ook het CSIRT van Digitaal Vlaanderen in.
