Op dinsdag 13 januari 2026 legde een cyberaanval de digitale werking van AZ Monica in Antwerpen en Deurne stil. Het ziekenhuis schakelde zijn servers uit, stelde niet-dringende zorg uit en bracht patiënten over naar andere ziekenhuizen. Een maand later werkten de belangrijkste zorgtoepassingen weer.
Dit artikel zet de bevestigde feiten op een rij, scheidt ze van wat niet bevestigd is, en haalt er lessen uit voor ziekenhuizen, woonzorgcentra en andere zorgorganisaties. Het gaat niet om de vraag wie schuld heeft, maar om wat anderen eruit kunnen meenemen.
In het kort
- Op 13 januari 2026 rond 6.30 uur ontstond een storing door een ransomware-aanval; AZ Monica schakelde uit voorzorg zijn servers uit.
- Op de eerste dag werden ongeveer zeventig patiënten naar huis gestuurd, zeven patiënten overgebracht en waren de MUG en de PIT buiten dienst.
- Volgens het parket was er geen losgeld gevraagd. Volgens het ziekenhuis zijn, voor zover bekend, geen patiëntgegevens gestolen.
- Midden februari werkten medicatie, beeldvorming en de spoedtoepassingen weer; het volledige herstel duurde langer.
- De lessen gaan over papieren noodprocedures, wie mag beslissen om systemen uit te schakelen, communicatie en leveranciers.
Wat gebeurde er bij de cyberaanval op AZ Monica?
Op 13 januari 2026 rond 6.30 uur trof een ransomware-aanval het ziekenhuis AZ Monica op de campussen Antwerpen en Deurne. Het ziekenhuis schakelde uit voorzorg zijn servers uit, waardoor het computernetwerk offline ging. Niet-dringende zorg werd uitgesteld, zeven patiënten werden overgebracht en de MUG en de PIT werden tijdelijk door andere ziekenhuizen overgenomen.
Tijdlijn van de bevestigde feiten
| Datum | Wat er gebeurde | Bron |
|---|---|---|
| 13 januari 2026, rond 6.30 uur | Storing op het computernetwerk van beide campussen; de servers worden uit voorzorg uitgeschakeld | ITdaily, VRT NWS |
| 13 januari 2026 | CERT verwittigd; de Computer Crime Unit van de federale gerechtelijke politie onderzoekt ter plaatse; het parket spreekt van ransomware | VRT NWS |
| 13 januari 2026 | Geen geplande operaties mogelijk, niet-dringende consultaties uitgesteld, ongeveer zeventig patiënten naar huis gestuurd, zeven patiënten overgebracht | VRT NWS, The Record |
| 13 januari 2026 | MUG en PIT niet operationeel, provinciaal rampenplan geactiveerd, spoed met beperkte capaciteit; volgens het parket geen losgeld gevraagd | VRT NWS, ITdaily |
| 14 januari 2026 | Ongeveer 30 procent van de geplande zorg kan doorgaan | VRT NWS |
| 15 januari 2026 | Ongeveer de helft van de capaciteit; beeldvorming nog niet beschikbaar; ziekenwagens worden grotendeels naar andere ziekenhuizen geleid | VRT NWS |
| Weken na de aanval | Het HR-systeem ligt nog stil; met de vakbonden wordt afgesproken om voor januari een voorschot van 90 procent van het decemberloon uit te betalen | ITdaily |
| 19 februari 2026 | Medicatieprogramma’s, e-care op spoed, elektronische voorschriften, beeldvorming, sterilisatie en de website werken weer; niet alle servers zijn opnieuw opgestart; geen losgeld betaald | ICT Magazine |
Wat weten we niet?
Wie achter de aanval zit, is niet publiek bevestigd. Over de manier waarop de aanvallers binnenkwamen, is niets bekendgemaakt. Over gestolen gegevens zei het ziekenhuis in februari dat er, voor zover bekend, geen patiëntgegevens gestolen zijn.
Eén bewering kreeg veel aandacht. Het beveiligingsbedrijf Secutec meldde op 14 januari via VRT NWS dat het via een leverancier van online patiëntenregistratie, die ook drie andere Vlaamse ziekenhuizen bedient, wachtwoorden had gevonden die toegang gaven tot gegevens van 71.000 patiënten. Volgens Secutec zelf zijn die gegevens wellicht niet gestolen. Het gaat om een bewering van Secutec; een bevestiging door de betrokken ziekenhuizen of het CCB vonden we niet.
Staat AZ Monica alleen?
Nee. In april 2026 werd ChipSoft, een Nederlandse leverancier van patiëntendossiers, getroffen door ransomware. Volgens VRT NWS werden bij Belgische zorginstellingen geen gegevens gestolen, maar lag het patiëntenportaal van ZAS in Antwerpen enkele dagen plat, en sloten ZOL en AZ Delta hun portaal uit voorzorg zelf af. Bij Nederlandse zorginstellingen werden bij die aanval wel gegevens gestolen. Een eerder Nederlands geval, bij een laboratorium in 2025, beschreven we in ons artikel over medische datadiefstal in Nederland.
Een dag na de aanval op AZ Monica maakten de FOD Volksgezondheid en SHIELD vzw de resultaten bekend van een meting in meer dan vijftig ziekenhuizen. Volgens VRT NWS moeten drie op de vier Belgische ziekenhuizen extra stappen zetten om het vereiste niveau te halen, en voldoet ongeveer 15 procent aan de normen voor digitale identificatie en toegangscontrole. Meer Belgische incidenten vindt u in ons overzicht van cyberaanvallen op Belgische bedrijven.
Ziekenhuizen zijn onder de Belgische NIS2-wet essentiële entiteiten, met meldplichten bij het CCB. Wat dat concreet inhoudt, leest u in ons artikel over cybersecurity in de zorgsector en NIS2.
Vier lessen voor ziekenhuizen en zorggroepen
1. Zorg moet zonder computer kunnen
AZ Monica kon dringende zorg blijven geven omdat het terugviel op papier. Dat lukt alleen als papieren formulieren voor dossiers, labo-aanvragen en medicatie op elke afdeling klaarliggen en als medewerkers geoefend hebben om ermee te werken. Na het herstel komt er ook werk bij: alles wat op papier stond, moet nog in de systemen. Hoe u zo’n plan opbouwt, staat in ons artikel over een bedrijfscontinuïteitsplan bij een cyberaanval.
2. Leg vooraf vast wie mag uitschakelen
Het ziekenhuis schakelde zijn servers uit voorzorg uit, en volgens de directie verhinderde dat verdere schade. Zo’n beslissing legt meteen ook de werking stil. Leg daarom vooraf vast wie dat besluit mag nemen, ook ’s nachts of in het weekend, en welke zorg dan afgeschaald wordt. Koppel dat aan afspraken met de hulpdiensten en de ziekenhuizen in de regio, want zij vangen de patiënten op.
3. Communiceer vanaf dag één, en voorzichtig
AZ Monica informeerde op de dag zelf en zette een noodwebsite op. De eerste verklaring sloot gegevensdiefstal uit; een maand later luidde het “voor zover bekend”. Die tweede formulering houdt het best stand zolang het onderzoek loopt. Hoe u zulke berichten opbouwt, leest u in ons artikel over crisiscommunicatie na een cyberaanval.
4. Kijk ook naar uw leveranciers
De bewering over de registratieleverancier en de aanval op ChipSoft tonen hetzelfde: een zorginstelling hangt af van software en diensten van anderen. Vraag leveranciers aan te tonen hoe ze beveiligd zijn, bijvoorbeeld met CyberFundamentals of ISO 27001, eis meervoudige authenticatie voor elke externe beheerder en weet welke koppelingen u uitschakelt als een leverancier getroffen is.
Wat betekent dit voor woonzorgcentra en kleinere zorgorganisaties?
Een woonzorgcentrum of huisartsenpost heeft geen eigen beveiligingsteam, maar hangt net zo goed af van digitale dossiers en externe leveranciers. Vier maatregelen vragen vooral organisatie:
- Weet wat niet mag uitvallen. Medicatieschema’s, allergieën en contactgegevens van artsen moeten ook zonder computer beschikbaar zijn, bijvoorbeeld als dagelijkse afdruk.
- Een draaiboek op papier. Noodnummers van de IT-partner, de verzekeraar en de bevoegde instanties, en wie welke beslissing neemt.
- Oefen een dag zonder systemen. Minstens eens per jaar, zodat medewerkers weten hoe het werk dan verloopt.
- Laat uw situatie extern toetsen. Een zelfevaluatie geeft vaak een te positief beeld. Een onafhankelijke cybersecurity-audit toont waar de echte gaten zitten.
“Ziekenhuizen hebben geen geld en geen mensen voor dit alles”
Dat argument verdient een eerlijk antwoord. Ziekenhuizen werken met krappe budgetten, elke euro voor beveiliging gaat niet naar zorg, en beveiligingsspecialisten zijn schaars. Toch zitten de grootste gaten volgens de SHIELD-meting niet in dure technologie, maar in basisafspraken zoals identificatie en toegangsbeheer. Die vragen vooral organisatie en discipline. En een ziekenhuis hoeft het niet alleen te doen: via SHIELD werken ziekenhuizen samen aan advies en meerjarige actieplannen.
Weet u waar uw organisatie kwetsbaar is?
Of u nu een zorggroep, een woonzorgcentrum of een leverancier van de zorg bent: het begint bij weten wat er vanaf het internet zichtbaar is en waar een bekende kwetsbaarheid openstaat. Cyberplan zet dat met een gratis scan voor u op een rij, als eerste stap naar gerichte maatregelen.
Veelgestelde vragen
Wanneer vond de cyberaanval op AZ Monica plaats?
De cyberaanval op AZ Monica vond plaats op dinsdag 13 januari 2026. Rond 6.30 uur ontstond een storing op het computernetwerk van de campussen Antwerpen en Deurne. Het ziekenhuis schakelde zijn servers uit voorzorg uit en stelde niet-dringende zorg uit.
Zijn er patiëntgegevens gestolen bij AZ Monica?
Volgens AZ Monica zijn er, voor zover bekend, geen patiëntgegevens gestolen. Het ziekenhuis schakelde zijn servers op de dag van de aanval uit voorzorg uit. Een bewering van Secutec over een leverancier van patiëntenregistratie ging over andere ziekenhuizen en is niet bevestigd.
Werd er losgeld gevraagd of betaald?
Volgens het parket van Antwerpen was er na de aanval geen losgeld gevraagd. In februari 2026 bevestigde het ziekenhuis dat er geen losgeld betaald is. Wie achter de aanval zit en hoe de aanvallers binnenkwamen, is niet publiek bevestigd. De federale gerechtelijke politie startte op de dag van de aanval een onderzoek.
Hoe lang duurde het herstel bij AZ Monica?
Na ongeveer een maand, op 19 februari 2026, werkten medicatie, beeldvorming, de spoedtoepassingen en de website weer. Niet alle servers waren toen opnieuw opgestart, en het volledige herstel duurde langer, ook door het werk om papieren registraties in de systemen in te voeren.
Hoe werkte het ziekenhuis zonder computers?
Het personeel viel terug op papieren dossiers en manuele registratie. Dringende zorg en spoed bleven beschikbaar met beperkte capaciteit, terwijl niet-dringende zorg werd uitgesteld en patiënten naar andere ziekenhuizen werden overgebracht. Na het herstel moesten de papieren registraties nog in de systemen worden ingevoerd.
Wat kunnen woonzorgcentra leren van AZ Monica?
Woonzorgcentra kunnen vooral leren dat zorg moet kunnen doorgaan zonder computer. Hou medicatieschema’s en allergieën ook op papier beschikbaar, maak een draaiboek met noodnummers, oefen jaarlijks een dag zonder systemen en vraag leveranciers aan te tonen hoe ze beveiligd zijn.
