Cross-site scripting (XSS) is een kwetsbaarheid waarbij een aanvaller eigen JavaScript laat uitvoeren in de browser van een andere gebruiker, via uw webapplicatie. Dat script kan alles wat die gebruiker kan: gegevens lezen, acties uitvoeren of een vals inlogscherm tonen.
XSS staat in de CWE Top 25 van MITRE van december 2025 voor het tweede jaar op rij op nummer 1. Moderne frameworks verkleinen het risico, maar het lek ontstaat vandaag vooral waar een team de veilige standaard omzeilt.
In het kort
- Er zijn drie varianten: reflected (via een link), stored (opgeslagen in de applicatie) en DOM-based (in de JavaScript van de pagina zelf).
- React, Angular en Vue escapen standaard, maar elk framework heeft een uitweg die het lek opnieuw opent, en die staat in hun eigen documentatie.
- Een XSS met een “medium”-score kan zwaar zijn: in 2025 en 2026 stalen aanvallers via XSS in webmail de mailboxen van Europese overheden.
- Geen enkele maatregel volstaat alleen. OWASP raadt een combinatie aan: encoding per context, saneren, een strikte Content Security Policy en veilige cookies.
Wat is XSS?
Een browser vertrouwt alles wat van uw domein komt. Bij XSS misbruikt een aanvaller dat vertrouwen: hij krijgt eigen script in een pagina van uw applicatie, en de browser van de bezoeker voert het uit alsof u het zelf geschreven had. Het verschil met SQL-injectie zit in wie de code uitvoert. Bij SQL-injectie is dat uw database, en gaat de aanvaller rechtstreeks naar uw gegevens. Bij XSS is het de browser van een andere gebruiker, en misbruikt de aanvaller de rechten van die gebruiker. OWASP rekent beide tot dezelfde categorie, A05 Injection in de OWASP Top 10:2025, die in ons artikel over de OWASP Top 10 volledig aan bod komt.
Welke soorten XSS zijn er?
| Variant | Waar de fout zit | Hoe het schematisch verloopt | Typische oorzaak | Maatregel |
|---|---|---|---|---|
| Reflected | Op de server, in het antwoord op een verzoek | Een gebruiker klikt op een gemanipuleerde link; de server zet een stuk van die link ongewijzigd in de pagina en de browser voert het uit | Gegevens uit het verzoek komen zonder encoding in de pagina | Output-encoding per context |
| Stored | Op de server, in de opgeslagen gegevens | Een aanvaller zet script in een reactie, profielveld of bestandsnaam; iedereen die die pagina opent, voert het uit, ook een medewerker in de back-office | Opgeslagen gegevens worden later zonder encoding getoond; HTML uit een editor wordt niet gesaneerd | Output-encoding en HTML saneren met een bibliotheek zoals DOMPurify |
| DOM-based | In de browser, in de JavaScript van de pagina | Het script van de pagina leest een waarde uit de URL en schrijft die via een onveilige functie in de pagina; de server ziet er niets van | Onbetrouwbare gegevens belanden in functies als innerHTML of eval | textContent in plaats van innerHTML, Trusted Types, strikte CSP |
Beschermt uw framework tegen XSS?
Grotendeels, zolang uw team op het standaardpad blijft. React escapet waarden in JSX, Angular behandelt alle waarden als onbetrouwbaar, Vue en Svelte escapen standaard. Maar elk framework heeft een uitweg om toch ruwe HTML te tonen, en de eigen documentatie waarschuwt daar telkens voor.
| Framework of template-engine | De uitweg die het lek opent |
|---|---|
| React | dangerouslySetInnerHTML (“use with extreme caution”); links die gebruikers zelf invullen; JSON die bij server-side rendering ongefilterd in een scripttag komt |
| Angular | bypassSecurityTrustHtml en verwante functies; rechtstreekse toegang tot de DOM; templates die op de server opgebouwd worden |
| Vue | v-html; links in :href worden niet gecontroleerd; Vue heeft geen ingebouwde sanitizer |
| Svelte | {@html} |
| Server-side templates | |safe in Jinja2, th:utext in Thymeleaf, Html.Raw in Razor, {!! !!} in Laravel Blade |
Daarnaast vallen een aantal plaatsen volledig buiten het framework: markdown die naar HTML omgezet wordt, rich-text-editors, SVG-uploads (een SVG-bestand kan script bevatten), PDF-generatie uit HTML en verouderde plug-ins. Ook React 19 blokkeert links die met “javascript:” beginnen, maar OWASP benadrukt dat dit eigen URL-validatie niet vervangt. OWASP vat het samen: u moet weten hoe uw framework XSS voorkomt en waar het gaten heeft.
Wat kan een aanvaller met XSS in uw applicatie?
Volgens PortSwigger kan een aanvaller zich via XSS voordoen als het slachtoffer, alle gegevens lezen die het slachtoffer ziet en inloggegevens oogsten. De impact hangt af van twee dingen: wat uw applicatie doet en wie het slachtoffer is. In een klantenportaal of een back-office waar een beheerder inlogt, kan het om volledige controle gaan.
Dat is geen theorie. In oktober 2025 waarschuwde het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) voor een actief misbruikte stored XSS in de webclient van Zimbra (CVE-2025-27915): een agendabijlage volstond, en aanvallers konden doorstuurregels voor mail aanmaken. De CVSS-score was 5,4, dus “medium”. ESET beschreef in mei 2025 hoe XSS in webmail van Roundcube, MDaemon, Zimbra en Horde gebruikt werd tegen overheden in Oekraïne en de EU. Bij Roundcube toonde een schijnbaar lege mail zelfs een vals inlogformulier op het echte domein.
Een HttpOnly-cookie helpt deels: JavaScript kan de sessiecookie dan niet lezen. Maar volgens OWASP houdt HttpOnly de uitvoering van het script niet tegen; het script kan nog altijd verzoeken versturen in de sessie van de gebruiker. Krijgt een aanvaller zo toegang tot persoonsgegevens, dan gaat het om een gegevensinbreuk die u binnen 72 uur bij de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) moet melden, tenzij er waarschijnlijk geen risico is voor de betrokkenen.
Hoe ernstig is XSS? Rangschikking en CVSS
MITRE zet cross-site scripting (CWE-79) in de CWE Top 25 van december 2025 op de eerste plaats, met een score van 60,38, ruim twee keer die van SQL-injectie. De OWASP Top 10:2025 telt meer dan 30.000 CVE’s voor XSS en noemt het “high frequency/low impact”. Die lage impact zit in de score: een reflected XSS krijgt in CVSS 3.1 typisch 6,1, omdat het slachtoffer iets moet doen. Maar de score zegt weinig over uw situatie. Bij CVE-2025-68461 in Roundcube gaf de Amerikaanse NVD 6,1 en de melder 7,2, en de fout belandde op de lijst van actief misbruikte kwetsbaarheden van CISA. Hoe u zulke scores leest, staat in ons artikel over CVSS en CVE.
Checklist: zo voorkomt uw ontwikkelteam XSS
OWASP is duidelijk: geen enkele techniek lost XSS alleen op. Deze checklist volgt de OWASP Cheat Sheets en de OWASP-norm ASVS 5.0 van mei 2025.
- Blijf op het standaardpad. Toon gegevens via de normale templatefunctie van uw framework en laat autoescape aan.
- Maak van elke uitweg een reviewpunt. Zoek bij elke code-review actief naar dangerouslySetInnerHTML, v-html, bypassSecurityTrust, |safe, th:utext, Html.Raw en vergelijkbare functies.
- Encodeer per context, bij het tonen. HTML, attributen, JavaScript, CSS en URL’s vragen elk een andere encoding. Bewaar nooit geëncodeerde waarden in de database.
- Valideer invoer als extra laag. Validatie vervangt encoding niet, en een webapplicatiefirewall ook niet: OWASP raadt een WAF uitdrukkelijk af als bescherming tegen XSS.
- Saneer HTML uit editors en markdown. Gebruik een bibliotheek zoals DOMPurify en houd die up-to-date; ook sanitizers hadden al lekken.
- Laat in links alleen http en https toe. Controleer elke URL die een gebruiker invult, ook in React 19.
- Vermijd gevaarlijke functies in eigen JavaScript. Gebruik textContent in plaats van innerHTML, en geen eval.
- Zet een strikte Content Security Policy. Werk met een nonce of hash, niet met een lijst van toegelaten domeinen. Google stelde in 2016 vast dat 99,34 procent van de onderzochte websites met zo’n lijst er geen bescherming tegen XSS mee had.
- Schakel Trusted Types in. Sinds februari 2026 ondersteunen alle grote browsers het.
- Beveilig cookies. Zet sessiecookies op HttpOnly, Secure en SameSite, wetende dat dit de schade beperkt en XSS niet voorkomt.
- Behandel uploads en plug-ins als onbetrouwbaar. SVG-bestanden, markdown, PDF-generatie en componenten van derden horen bij de controle.
Hoe u dit vanaf het begin in uw ontwikkelproces bouwt, leest u in ons artikel over de secure development lifecycle.
“Moderne frameworks lossen XSS automatisch op”
Dat argument hoort u vaak, ook in het AI-overzicht van Google. Het klopt deels: de oude React-documentatie beloofde dat u niets kon injecteren wat niet expliciet in uw applicatie stond, en Google kreeg XSS in zijn eigen applicaties naar nul. Maar Google haalde dat met Trusted Types, een strikte CSP en veilige programmeerfuncties samen, niet met het framework alleen. En XSS staat ondanks alle frameworks nog altijd op nummer 1 in de CWE Top 25. Het lek zit vandaag in de uitzonderingen: die ene pagina met ruwe HTML, de link uit een profielveld, het back-officescherm dat niemand reviewde.
Hoe vindt een pentest XSS?
Een tester volgt de OWASP Web Security Testing Guide, met aparte testen voor reflected, stored en DOM-based XSS. Scanners vinden reflected XSS vaak, maar DOM-based XSS slechts beperkt, zegt OWASP zelf; daarvoor is manuele controle van de JavaScript nodig. Hoe zo’n test verloopt, leest u in ons artikel over de application pentest.
Uw webapplicatie laten nakijken
Cyberplan test webapplicaties op XSS en andere kwetsbaarheden, en helpt ontwikkelteams met secure code guidance, als onderdeel van onze diensten voor applicatiebeveiliging. Cyberplan staat op de VLAIO-lijst van dienstverleners voor de cybersecurity verbetertrajecten, waarmee kmo’s 50 procent steun kunnen krijgen. Plan een kennismakingsgesprek.
Veelgestelde vragen
Komt XSS nog vaak voor?
Ja. MITRE zet cross-site scripting (CWE-79) in de CWE Top 25 van december 2025 voor het tweede jaar op rij op nummer 1. De OWASP Top 10:2025 telt meer dan 30.000 CVE’s voor XSS, tegenover ruim 14.000 voor SQL-injectie, en bij bugbountyplatformen als HackerOne is XSS de meest gemelde kwetsbaarheid.
Wat is het verschil tussen XSS en CSRF?
Bij CSRF verleidt een andere website de browser van de gebruiker om een verzoek naar uw applicatie te sturen. Bij XSS draait het script van de aanvaller op uw eigen domein, en kan het dus meer: pagina’s lezen en aanpassen. Een SameSite-cookie helpt tegen CSRF, maar niet tegen XSS.
Is een Content Security Policy genoeg?
Nee. OWASP noemt een CSP een extra verdedigingslaag, niet de belangrijkste maatregel. Een strikte CSP met nonce of hash maakt veel aanvallen onschadelijk, maar output-encoding en het saneren van HTML blijven nodig. Een CSP met een lijst van toegelaten domeinen biedt volgens onderzoek van Google uit 2016 meestal geen bescherming.
Vindt een automatische scanner alle XSS?
Nee. Scanners vinden reflected XSS vaak, maar volgens de OWASP Web Security Testing Guide hebben ze slechts beperkt succes bij DOM-based XSS. Ook stored XSS die pas in een back-office zichtbaar wordt, ontsnapt makkelijk. Een pentest combineert daarom scanners met manuele controle en code-review.
Moet ik een XSS-lek melden aan de GBA?
Alleen als het lek misbruikt werd en een aanvaller toegang kreeg tot persoonsgegevens. Dan is er sprake van een gegevensinbreuk, die u binnen 72 uur bij de Gegevensbeschermingsautoriteit meldt, tenzij er waarschijnlijk geen risico is voor de betrokkenen. Een gevonden maar niet misbruikt lek dicht u zo snel mogelijk.